
برخی اختلالات روانی آنچنان عمیق و ناتوانکنندهاند که روانپزشکان آنها را از سختترین چالشهای درمانی میدانند. شدت علائم، کاهش عملکرد فردی و مقاومت در برابر درمان، این اختلالات را در زمرهی بدترین اختلالات روانی قرار میدهد. تمام تلاش ما دادن اطلاعات مفید به شماست، همراه ما در وب سایت رنگ زندگی باشید.
انواع اختلالات روانی و شخصیتی
اختلالات روانی و شخصیتی طیف گستردهای از ناهنجاریهای رفتاری، فکری و هیجانی را در بر میگیرند که میتوانند عملکرد فرد در زندگی روزمره را مختل کنند. این اختلالات شامل دستههایی مانند اختلالات اضطرابی، افسردگی، روانپریشی، وسواس، اختلال دوقطبی، اختلالات خوردن، و انواع مختلفی از اختلالات شخصیت همچون شخصیت مرزی، ضد اجتماعی، وابسته یا اجتنابی هستند.
هر یک از این اختلالات با ویژگیهای خاص خود شناخته میشوند و برای تشخیص و درمان صحیح، نیاز به ارزیابی تخصصی توسط روانپزشک یا روانشناسی دارند. درمانها میتوانند شامل رواندرمانی، دارودرمانی یا ترکیبی از هر دو باشند و نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی فرد ایفا میکنند.
علائم روانی بودن
روانبودن زمانی رخ میدهد که فرد بهصورت مداوم و پایدار دچار اختلال در شناخت، احساسات و رفتار شود، به طوری که توانایی زندگی عادی و روابط اجتماعیاش تحت تأثیر منفی قرار گیرد. این وضعیت ممکن است با علائمی مانند افکار غیرمنطقی، هذیانها، توهمها، ناتوانی در کنترل هیجانات و کاهش تمرکز همراه باشد که زندگی فرد را دچار چالشهای جدی میکند.
نام بیماری روانی به انگلیسی
بیماری روانی در زبان انگلیسی بهطور کلی با اصطلاح “Mental Illness” یا “Mental Disorder” شناخته میشود. این اصطلاحات به گروه وسیعی از اختلالات روانی اشاره دارند که بر سلامت ذهنی فرد تأثیر میگذارند و میتوانند در شکلها و شدتهای مختلف بروز کنند.
Mental Illness شامل شرایطی است که باعث تغییر در تفکر، احساسات، رفتار و عملکرد روزانه فرد میشوند. برخی از نمونههای رایج بیماریهای روانی عبارتند از:
-
Depression (افسردگی): حالتی که فرد دچار احساس غمگینی عمیق، کاهش انرژی و از دست دادن علاقه به فعالیتهای روزمره میشود.
-
Anxiety Disorders (اختلالات اضطرابی): شامل ترسها و نگرانیهای شدید و غیرمعمول که زندگی فرد را مختل میکنند.
-
Bipolar Disorder (اختلال دوقطبی): وضعیتی که در آن فرد دورههای متناوب افسردگی و هیجان غیرطبیعی را تجربه میکند.
-
Schizophrenia (اسکیزوفرنی): بیماریای پیچیده که با هذیانها، توهمها و اختلال در تفکر همراه است.
-
Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) (اختلال استرس پس از سانحه): واکنش شدید و ماندگار به یک رویداد تروماتیک.
در کل، Mental Illness به طیف گستردهای از مشکلات روانی اطلاق میشود که نیازمند تشخیص، مراقبت و درمان تخصصی هستند. این اصطلاح به منظور تأکید بر اهمیت سلامت روان و نیاز به حمایت اجتماعی و پزشکی به کار میرود.
انواع اختلالات شخصیتی
اختلالات شخصیتی (Personality Disorders) گروهی از شرایط روانشناختی هستند که در آنها الگوهای رفتاری، فکری و احساسی فرد بهصورت مداوم ناسازگار، انعطافناپذیر و مشکلساز است. بیماری ها و درمان این اختلالات معمولاً در دوران نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع میشوند و روابط اجتماعی، شغلی و شخصی فرد را تحت تأثیر قرار میدهند.
روانپزشکی، اختلالات شخصیتی را در سه خوشه (Cluster) طبقهبندی میکند:
خوشه A (عجیب و غریب، غیرعادی):
Paranoid Personality Disorder (اختلال شخصیت پارانویید): شکاکیت و بیاعتمادی شدید به دیگران.
Schizoid Personality Disorder (اختلال شخصیت اسکیزویید): بیتفاوتی به روابط اجتماعی و علاقهنداشتن به تعاملات عاطفی.
Schizotypal Personality Disorder (اختلال شخصیت اسکیزوتایپی): رفتارها و افکار عجیب، تفکر جادویی و مشکلات در تعاملات اجتماعی.
خوشه B (نمایشی، هیجانی، غیرقابل پیشبینی):
Antisocial Personality Disorder (ضداجتماعی): بیتوجهی به قوانین و حقوق دیگران، دروغگویی، پرخاشگری.
Borderline Personality Disorder (مرزی): ناپایداری شدید در احساسات، روابط و تصویر از خود.
Histrionic Personality Disorder (نمایشی): نیاز شدید به جلب توجه و رفتارهای اغراقآمیز.
Narcissistic Personality Disorder (خودشیفته): احساس بزرگمنشی، نیاز به تحسین و بیتوجهی به احساسات دیگران.
خوشه C (مضطرب، ترسو):
Avoidant Personality Disorder (اجتنابی): ترس از طرد شدن، کمبود اعتماد به نفس و اجتناب از روابط.
Dependent Personality Disorder (وابسته): نیاز مفرط به مراقبت شدن، ناتوانی در تصمیمگیری مستقل.
Obsessive-Compulsive Personality Disorder (وسواسی-جبری): کمالگرایی، نیاز به کنترل، نظم و سختگیری بیش از حد (با اختلال وسواس فکری-عملی متفاوت است).
تشخیص دقیق این اختلالات نیازمند ارزیابی تخصصی توسط رواندرمانگر یا روانپزشک است و هرکدام از این اختلالات میتواند تأثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی فرد و اطرافیان او داشته باشد.
بیماری های روانی مردان
بیماریهای روانی در مردان ممکن است با علائم متفاوتتری نسبت به زنان بروز کنند و گاهی بهدلیل کلیشههای جنسیتی یا فشارهای اجتماعی، کمتر مورد توجه قرار گیرند. مردان بیشتر در معرض اختلالاتی مانند افسردگی پنهان، استرس و اضطراب مزمن، اختلالات مصرف مواد و اختلال شخصیت ضداجتماعی هستند.
متأسفانه بسیاری از مردان بهجای ابراز ناراحتی روانی، آن را با پرخاشگری، انزوا یا رفتارهای پرخطر بروز میدهند. نادیدهگرفتن این نشانهها میتواند پیامدهای جدیتری به دنبال داشته باشد؛ از جمله کاهش کیفیت زندگی، فروپاشی روابط و حتی خطر خودکشی. رسیدگی زودهنگام و بدون قضاوت به سلامت روان مردان، گامی حیاتی در حفظ سلامت فردی و اجتماعی است.
بیماری روانی چیست
اختلالات روانی شرایطی هستند که با تغییراتی در احساسات، تفکر یا رفتار فرد همراهاند و میتوانند باعث بروز مشکلاتی در عملکرد اجتماعی، شغلی یا خانوادگی شوند. ابتلا به بیماری روانی نباید مایه شرم باشد، چرا که این اختلالات نیز مانند بیماریهایی چون دیابت یا ناراحتی قلبی، نیازمند درمان و مراقبت تخصصیاند.
انواع مختلفی از بیماریهای روانی وجود دارد؛ برخی خفیفاند و تأثیر محدودی بر زندگی روزمره دارند، مانند فوبیاها، در حالی که برخی دیگر بهقدری شدیدند که ممکن است به بستری شدن یا درمان طولانیمدت نیاز داشته باشند.
علائم و نشانه های بیماری روانی چیست
بسته به نوع اختلال، شرایط فردی و عوامل مؤثر دیگر، ویژگیها و شدت بیماریهای روانی میتواند متفاوت باشد. این بیماریها معمولاً بر احساسات، افکار و رفتارهای فرد اثر میگذارند. برخی از نشانههای رایج آن شامل احساس غم یا ناراحتی، آشفتگی ذهنی یا ناتوانی در تمرکز، اضطراب یا گناه شدید، نوسانات خلقی، کنارهگیری از جمع، خستگی مزمن یا اختلال در خواب، و در موارد شدید، قطع ارتباط با واقعیت مانند توهم و هذیان است.
همچنین ممکن است فرد در مواجهه با استرسهای روزمره دچار مشکل شود، در برقراری ارتباط با دیگران ناتوان باشد یا به مصرف مواد مخدر و الکل روی آورد. تغییرات شدید در الگوی غذا خوردن، بروز خشم و خشونت، یا افکار مربوط به خودکشی نیز از دیگر نشانههای هشداردهندهاند. گاهی این اختلالات در قالب مشکلات جسمی مثل دردهای مبهم یا مزمن بدون علت مشخص نیز بروز میکنند.
شایع ترین و شدید ترین بیماری های روانی
۱. اختلالات خوردن و اشتها
این دسته از اختلالات روانی با رفتارهای غذایی غیرطبیعی همراهاند و میتوانند سلامت جسمی و روانی فرد را بهشدت تحت تأثیر قرار دهند. دو نوع رایج آن شامل بیاشتهایی عصبی و پرخوری عصبی هستند که هریک با علائم و پیامدهای خاص خود بروز مییابند.
بیاشتهایی عصبی
افراد مبتلا به این اختلال معمولاً وزن بسیار پایینی دارند و از اضافهوزن هراس شدیدی دارند. آنها تصویر ذهنی غیرواقعی از بدن خود دارند و برای کاهش وزن، حتی در شرایط لاغری شدید، از غذا خوردن امتناع میکنند. از علائم شایع آن میتوان به کاهش وزن چشمگیر، اختلال در خواب، خستگی، خشکی پوست، نامنظمی ضربان قلب، یبوست و مشکلات هورمونی اشاره کرد.
پرخوری عصبی
پرخوری عصبی یا بولیمیا شامل حملات غذایی کنترلنشدهای است که اغلب با استفراغ عمدی یا مصرف داروهای ملین برای جلوگیری از افزایش وزن همراه میشود. این افراد معمولاً وزن طبیعی یا بالاتر از نرمال دارند اما احساس شرم و بیاختیاری شدیدی را تجربه میکنند. علائمی مانند اضطراب، عادات غذایی غیرعادی، خستگی، استفاده پنهانی از داروهای پاککننده و پرخوری مکرر از نشانههای این اختلال است.
۲. اختلالات شخصیت
اختلالات شخصیت از جدیترین مشکلات روانی هستند که با الگوهای فکری و رفتاری پایدار و ناسازگار همراهاند. این اختلالات بر روابط اجتماعی، شغلی و عملکرد فردی اثر میگذارند و اغلب باعث انزوا و افکار خودکشی میشوند. افراد مبتلا به این اختلالات، درک و واکنشهای متفاوتی نسبت به محیط اطراف دارند که با معیارهای متداول اجتماعی ناسازگار است.
انواع اختلالات شخصیت
۱. اختلال شخصیت ضداجتماعی
این اختلال با بیتوجهی مداوم به حقوق دیگران و نادیده گرفتن هنجارهای اجتماعی مشخص میشود. فرد ممکن است رفتارهای فریبکارانه، دروغگویی مکرر یا تصمیمگیریهای تکانشی از خود نشان دهد، بدون احساس پشیمانی نسبت به آسیبهایی که به دیگران وارد کرده است.
۲. اختلال شخصیت اجتنابی
ویژگی اصلی این اختلال، ترس شدید از طرد شدن، احساس ناتوانی و حساسیت بالا نسبت به نقد است. این افراد تنها زمانی وارد روابط اجتماعی میشوند که مطمئن باشند پذیرفته میشوند و اغلب خود را از نظر اجتماعی ناتوان و بیارزش میدانند.
۳. اختلال شخصیت مرزی
در این اختلال، فرد دچار ناپایداری شدید در روابط، هیجانات، تصویر ذهنی از خود و کنترل تکانههاست. ترس از رها شدن، خشمهای ناگهانی، احساس مداوم پوچی و رفتارهای آسیبزننده از ویژگیهای بارز آن است.
۴. اختلال شخصیت وابسته
این اختلال با نیاز مفرط به مراقبت و تکیه شدید به دیگران همراه است. افراد وابسته معمولاً برای تصمیمگیری به دیگران متکیاند و از تنها ماندن به شدت میهراسند، چون خود را برای انجام کارهای روزمره ناتوان میدانند.
۵. اختلال شخصیت نمایشی (هیستریونیک)
فرد مبتلا به این اختلال معمولاً تمایل شدیدی به جلب توجه دارد و هیجانات خود را اغراقآمیز بروز میدهد. ناراحتی از نادیده گرفته شدن، استفاده از ظاهر برای جلب توجه و تغییرات سریع احساسی از علائم رایج آن است.
۶. اختلال شخصیت خودشیفته
افراد خودشیفته خود را فردی بسیار مهم و برتر میدانند، احساس شایستگی بیش از حد دارند و توان همدلی با دیگران را ندارند. اغلب دیگران را برای رسیدن به اهداف خود استثمار میکنند و به تحسین نیاز مداوم دارند.
۷. اختلال شخصیت وسواسی-اجباری
این اختلال با تمایل بیمارگونه به نظم، دقت، و کنترل مشخص میشود. فرد معمولاً غرق در جزئیات، قوانین یا برنامهها میشود، برای استراحت یا روابط وقت نمیگذارد و انعطافپذیری کمی در ارزشها و رفتارهایش دارد.
۸. اختلال شخصیت پارانوئید
بیاعتمادی شدید و شک به دیگران از ویژگیهای اصلی این اختلال است. فرد اغلب تصور میکند اطرافیان قصد آسیب یا فریب او را دارند، در نتیجه به سختی به کسی اعتماد میکند و همیشه محتاط و بدبین است.
۹. اختلال شخصیت اسکیزوئید
فرد مبتلا به این اختلال از روابط اجتماعی دوری میکند و احساسات خود را به ندرت بروز میدهد. تنهایی را به تعامل ترجیح میدهد، نسبت به تمجید یا انتقاد بیتفاوت است و بهندرت وارد روابط صمیمی میشود.
۱۰. اختلال شخصیت اسکیزوتایپی
این اختلال با افکار عجیب، رفتار غیرعادی و مشکلات جدی در روابط نزدیک همراه است. افراد مبتلا ممکن است باورهای غیرمنطقی داشته باشند، گفتار یا رفتارشان غیرمعمول باشد و در جمع احساس اضطراب شدید کنند.
افسردگی
افسردگی، یک بیماری شایع و جدی پزشکی است که بر احساس شما، طرز تفکر و نحوه عمل شما تأثیر می گذارد. افسردگی باعث احساس غم و اندوه و یا از دست دادن علاقه به فعالیت هایی می شود که زمانی از آن لذت می بردید.
این می تواند منجر به انواع مشکلات عاطفی و جسمی شود و می تواند توانایی شما را برای عملکرد در محل کار و خانه کاهش دهد. علائم افسردگی می تواند از خفیف تا شدید متفاوت باشد و شامل موارد زیر باشد:
- احساس غمگینی یا داشتن خلق و خوی افسرده
- از دست دادن علاقه یا لذت به فعالیت هایی که زمانی از آن لذت می بردید
- تغییر در اشتها (کاهش یا افزایش وزن که به رژیم غذایی مربوط نمی شود)
- مشکل در خوابیدن یا خواب زیاد
- از دست دادن انرژی یا افزایش خستگی
- احساس بی ارزشی یا گناه
- مشکل در تفکر، تمرکز یا تصمیم گیری
- افکار مرگ یا خودکشی
اختلال دو قطبی
اختلال دوقطبی یکی از اختلالات روانی شناختهشده است که با نوسانات شدید خلقوخویی همراه است. افراد مبتلا دورههایی از شیدایی یا سرخوشی بیش از حد را تجربه میکنند که ممکن است با دورههایی از افسردگی عمیق همراه شود.
این بیماری که با عنوان افسردگی شیدایی نیز شناخته میشود، میتواند عملکرد فرد را در محیطهایی مانند خانه، محل کار یا مدرسه تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، روشهای درمانی مؤثری برای کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی این افراد در دسترس است.
اختلال وسواس فکری-عملی
اختلال وسواس فکری-عملی یا OCD یکی از اختلالات روانی شایع است که میتواند زندگی روزمره فرد را مختل کند. در این وضعیت، افکار مزاحم، اضطرابزا و بیارتباط، به شکل مداوم در ذهن فرد پدیدار میشوند و رنج روانی قابلتوجهی ایجاد میکنند. این افکار وسواسی معمولاً باعث میشوند فرد برای کاهش اضطراب ناشی از آنها، به تکرار رفتارهایی خاص روی آورد.
به افکار مزاحم «وسواس فکری» و به رفتارهای تکراری و اجباری در پاسخ به آنها «وسواس عملی» گفته میشود. عوامل ژنتیکی میتوانند در بروز این اختلال نقش داشته باشند. از نشانههای رایج این اختلال میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اختلال اضطرابی
اختلال اضطراب یکی از مشکلات روانی رایج است که با واکنشهای شدید و غیرطبیعی به موقعیتها یا اشیای خاص همراه است. افراد مبتلا معمولاً احساس ترس شدید، نگرانی مداوم یا وحشت را تجربه میکنند که با نشانههایی مانند تپش قلب، تعریق و تنش بدنی همراه میشود.
احساس اضطراب در برخی موقعیتها مانند آزمون، مصاحبه یا تصمیمگیریهای مهم طبیعی است و حتی میتواند مفید باشد؛ زیرا به ما در شناسایی خطرها و تمرکز بهتر کمک میکند. اما در اختلال اضطراب، شدت و ماندگاری این احساسات از حد معمول فراتر میرود و عملکرد فرد را در زندگی روزمره مختل میکند.
انواع اختلالات اضطرابی
۱. اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
در این نوع اختلال، فرد به طور مداوم و اغلب بدون دلیل مشخص، احساس نگرانی و تنش شدید دارد. این نگرانیها ممکن است به موضوعاتی مانند سلامت، کار، تحصیل یا روابط مربوط باشد و بهطور پیوسته از یک موضوع به موضوع دیگر منتقل شود.
۲. اختلال پانیک (حملات هراس)
افراد دچار این اختلال، حملات ناگهانی و شدید ترس را تجربه میکنند که ممکن است بدون هشدار قبلی رخ دهد یا با موقعیتهای خاص تحریک شود. علائمی مانند تپش قلب، تعریق شدید، درد قفسه سینه و احساس خفگی میتواند فرد را دچار وحشت کرده و تصور حمله قلبی را ایجاد کند.
۳. فوبیا یا ترسهای خاص
فوبیا نوعی ترس غیرمنطقی و اغراقآمیز نسبت به اشیاء یا موقعیتهای خاص است. ممکن است افراد برای اجتناب از محرکهای ترسناک، بهشدت از برخی فعالیتهای روزمره دوری کنند. فوبیاها میتوانند شامل ترس از حیوانات، ارتفاع، پرواز، تزریق یا خون باشند.
۴. اضطراب جدایی
این اختلال روانی زمانی رخ میدهد که فرد از جدا شدن از خانه یا افراد وابسته دچار اضطراب شدید میشود. این اضطراب میتواند فعالیتهای عادی مانند تحصیل یا تعاملات اجتماعی را بهطور قابل توجهی مختل کند.
۵. اختلال طیف اسکیزوفرنی
در این اختلال، مرز میان واقعیت و خیال در ذهن فرد دچار اختلال میشود. بیمار ممکن است دچار توهم، هذیان، گفتار و رفتار آشفته شود و معمولاً نسبت به بیماری خود آگاهی ندارد. این ناآگاهی درمان را دشوار میکند و بر عملکرد روزمره فرد تأثیر میگذارد.
۶. اختلال مصرف مواد
این اختلال شامل استفاده مکرر و نادرست از موادی مانند الکل، مواد مخدر و محرکهاست. مصرف مواد میتواند منجر به مشکلات جسمی و روانی نظیر مسمومیت، روانپریشی، اضطراب شدید یا حتی خودکشی شود و در موارد زیادی علت مرگ زودرس گزارش شده است.
۷. اختلال طیف اوتیسم (ASD)
اوتیسم معمولاً از دوران کودکی آغاز میشود و با مشکلات در تعامل اجتماعی، ارتباط و رفتارهای تکراری همراه است. طیف وسیعی از شدت علائم در این اختلال وجود دارد، از شکلهای خفیف که با حمایت درمانی قابل مدیریت است تا موارد شدید که نیازمند مراقبت دائمی هستند.
۸. اختلال بیشفعالی و نقص توجه (ADHD)
این اختلال عمدتاً در کودکان دیده میشود، اما ممکن است در بزرگسالی نیز ادامه یابد. افراد مبتلا معمولاً دچار حواسپرتی، فعالیت بیشازحد، و رفتارهای تکانشی هستند. تشخیص و درمان زودهنگام با کمک دارو و رواندرمانی، نقش مؤثری در کنترل علائم دارد.
علت انواع اختلالات روان شناختی چیست
دلایل متعددی میتوانند در بروز اختلالات روانی و عصبی نقش داشته باشند. شرایط سخت زندگی، فشارهای روانی و آسیبهای جسمی یا روحی از جمله عواملی هستند که احتمال ابتلا به این بیماریها را افزایش میدهند. موارد زیر از جمله عوامل تأثیرگذار در ایجاد اختلالات روانی محسوب میشوند:
-
بیتوجهی به کودکان یا تجربه کودکآزاری
-
تنهایی یا انزوای اجتماعی
-
تبعیضهایی نظیر نژادپرستی
-
مشکلات اقتصادی مانند فقر، بیکاری یا بدهی سنگین
-
فوت یکی از عزیزان
-
قرار گرفتن در معرض استرس شدید یا مزمن
-
از دست دادن شغل یا نداشتن سرپناه مناسب
-
مراقبت طولانیمدت از فرد بیمار
-
مصرف مداوم الکل یا مواد مخدر
-
تجربه خشونت خانگی یا دیگر اشکال خشونت در بزرگسالی
-
صدمات جسمی مانند آسیب مغزی یا ابتلا به بیماریهایی نظیر صرع
-
مواجهه با بیماریهای جسمی مزمن که بر سلامت روان نیز تأثیر میگذارند
-
تجربه رویدادهای شدید روانی در بزرگسالی، مانند جنگ، حوادث ترسناک یا تعرض
این عوامل میتوانند زمینهساز اختلالات روانی جدی شوند، بهویژه زمانی که فرد دسترسی کافی به حمایتهای روانی و درمانی نداشته باشد.
چه چیزی باعث بیماری های روانی می شود
نام انواع بیماری های روانی
نام انواع بیماری های روانی کودکان و نوجوانان
- اختلالات اضطرابی
- اختلالات افسردگی
- اختلالات اشتها
بی اشتهایی و پرخوری شایع ترین اختلالات خوردن در بین نوجوانان است.
علائم بیماری های اعصاب و روان
علائم اختلالات روانی بسته به نوع بیماری، شرایط فردی و عوامل مختلف دیگر، میتوانند متفاوت باشند. این نشانهها ممکن است بر احساسات، تفکرات و رفتارهای فرد تأثیر بگذارند.
علائم بیماری روانی شدید
علائم بیماریهای اعصاب و روان از یکدیگر متفاوتاند و هر اختلال روانی، الگوی خاصی از نشانهها را دارد. به بیان دیگر، هر بیماری روانی ویژگیها و علائم مختص به خود را نشان میدهد و نمیتوان مجموعهای ثابت از علائم را برای همه آنها در نظر گرفت. با پیشرفت اختلال و ورود به مراحل حاد یا شدید، نشانهها نیز میتوانند تشدید شوند و در شدت و نوع بروز تفاوتهایی ایجاد شود.
از آنجا که هر بیماری مسیر خاصی را طی میکند، نمیتوان علائم مشترک و مشخصی را برای مرحله حاد تمامی اختلالات روانی تعریف کرد، زیرا شدت بیماری در افراد مختلف به شکلهای متفاوتی نمایان میشود و تحت تأثیر عوامل فردی، محیطی و زیستی قرار دارد.
راه درمان بیماری های روانی چیست
درمان اختلالات اعصاب و روان معمولاً بر پایه یک برنامهریزی شخصی و منسجم انجام میشود که با همکاری بیمار، متخصص سلامت روان و در صورت تمایل، اعضای خانواده تنظیم میگردد. روند درمان ممکن است شامل رواندرمانی (مانند گفتوگو درمانی)، دارودرمانی یا سایر شیوههای درمانی باشد.
در بسیاری از موارد، ترکیب دارو و مشاوره روانی، اثربخشترین روش برای بازگرداندن فرد به تعادل روانی و عملکرد طبیعی است. همچنین امروزه درمانهای مکمل و جایگزین نیز به عنوان بخشی از مسیر بهبودی، مورد توجه و استفاده بیشتری قرار گرفتهاند.
نقش خودیاری و حمایتهای محیطی در فرآیند درمان و مدیریت بیماریهای روانی بسیار اهمیت دارد. اصلاح سبک زندگی با تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و خواب کافی، میتواند تأثیر قابلتوجهی بر بهبود سلامت روان داشته باشد.
در یک برنامه درمانی جامع، ممکن است اقدامات فردی مانند شرکت در گروههای حمایتی، ورزش روزانه یا ایجاد تغییرات مثبت در زندگی نیز گنجانده شود. روانپزشکان و متخصصان این حوزه به بیماران و خانوادههای آنها کمک میکنند تا شناخت دقیقتری از اختلال روانی و راهکارهای مقابله مؤثر با آن به دست آورند.
چنانچه هنوز درمانگری متعهد و باتجربه برای خود یا عزیزتان نیافتهاید، به خاطر داشته باشید که از طریق پلتفرم دکتر مایکو میتوانید با مشاوران و روانپزشکان مجرب از سراسر کشور ارتباط برقرار کنید. این ارتباط میتواند بهصورت حضوری، تلفنی، متنی یا تصویری با متخصصان کلینیکها و مراکز درمانی، روان درمانی و مشاوره برقرار شود.
شوک الکتریکی برای بیماران روانی
در برخی موارد، بیماران به درمانهای اولیه مانند دارو یا رواندرمانی پاسخ مناسبی نمیدهند و علائم بیماری همچنان پایدار یا حتی شدیدتر میشود. در چنین شرایطی، پزشک متخصص ممکن است ناچار شود از روشهای درمانی پیشرفتهتر و نسبتاً تهاجمیتری برای کنترل وضعیت بیمار استفاده کند. یکی از این روشها، درمان با شوک الکتریکی یا الکتروشوک درمانی (ECT) است.
الکتروشوک درمانی نوعی مداخله پزشکی تخصصی است که معمولاً در موارد شدید افسردگی یا اختلال دوقطبی به کار میرود، بهویژه زمانی که سایر گزینههای درمانی مانند داروهای ضدافسردگی یا مشاورههای رواندرمانی مؤثر واقع نشدهاند.
این روش تحت نظر تیم پزشکی و در محیط کنترلشده انجام میشود و میتواند در بازگرداندن تعادل روانی فرد، کاهش علائم شدید یا حتی پیشگیری از خودآسیبزنی نقش مهمی ایفا کند. اگرچه ECT یکی از گزینههای نهایی درمانی به شمار میرود، اما در شرایط خاص میتواند اثرات چشمگیری در بهبود حال بیمار داشته باشد.
۹ مورد از بیماری های روانی عجیب
خطرناکترین بیماری های روانی
افرادی که مشکلات روحی روانی زیر را دارند می توانند برای خود و دیگران خطرناک باشند و به اقدام درمانی سریع نیاز دارند.
- توهم شنوایی
- اختلال شیدایی
- افسردگی شدید
- سندرم اتللو
- هذیان گزند و آسیب
- اختلال آنورکسی
از کجا بفهمم بیماری دو قطبی دارم
برای تشخیص اینکه آیا ممکن است دچار اختلال دوقطبی باشی یا نه، باید ابتدا با نشانههای اصلی این بیماری آشنا شوی. اختلال دوقطبی نوعی اختلال خلقی است که با نوسانات شدید بین دو قطب «شیدایی» (انرژی، سرخوشی یا تحریکپذیری شدید) و «افسردگی» (بیانگیزگی، اندوه یا احساس پوچی) مشخص میشود. اما این نوسانات فقط تغییرات سادهی خلقوخو نیستند، بلکه میتوانند بر کار، روابط، خواب، تمرکز و عملکرد روزانه تأثیر جدی بگذارند.
نشانههایی که باید به آنها توجه کنی:
در دورههای شیدایی (مانی):
- احساس انرژی بیش از حد یا بیخوابی بدون احساس خستگی
- اعتماد به نفس افراطی یا احساس قدرت خارقالعاده
- پرحرفی یا پرش ذهنی از یک فکر به فکر دیگر
- تصمیمگیریهای پرخطر (مثل خرج کردن بیرویه، روابط جنسی پرخطر یا ترک ناگهانی شغل)
- تحریکپذیری یا عصبانیت غیرعادی
در دورههای افسردگی:
- احساس غم یا ناامیدی عمیق برای چندین روز یا بیشتر
- بیانگیزگی برای انجام کارهای روزمره
- تغییرات در خواب و اشتها
- احساس بیارزشی یا گناه
- افکار مرگ یا خودکشی
چطور مطمئن شوی؟
اگر این نوسانات خلقی را تجربه میکنی و زندگیات را تحت تأثیر قرار دادهاند، تنها راه قطعی برای تشخیص، مراجعه به روانپزشک یا روانشناس متخصص است. او با بررسی دقیق سابقهی علائم، مصاحبه بالینی و گاهی استفاده از پرسشنامههای استاندارد، میتواند تشخیص دقیق بدهد.
به خاطر داشته باش:
تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب، میتواند زندگی فرد مبتلا به دوقطبی را به شکل چشمگیری بهبود بخشد. اگر احساس میکنی چیزی در درونت ناپایدار یا غیرقابل پیشبینی است، نترس از اینکه کمک بخواهی. این، قویترین کاری است که میتوانی برای خودت انجام دهی.
بدترین بیماری روانی
اگر بخواهیم به این پرسش پاسخ دهیم که بدترین بیماری روانی کدام است؟ باید توجه کنیم که «بدترین» بسته به شدت علائم، میزان ناتوانی، دشواری درمان و تأثیر بر کیفیت زندگی فرد و اطرافیانش، میتواند متفاوت باشد. اما از دید بسیاری از روانپزشکان، اسکیزوفرنی (Schizophrenia) اغلب بهعنوان یکی از سختترین و ناتوانکنندهترین اختلالات روانی شناخته میشود.
اسکیزوفرنی؛ پیچیدهترین بیماری روانی
ویژگیها:
- توهمات (بهویژه شنیدن صداهایی که وجود خارجی ندارند)
- هذیانها (باورهای غیرواقعی و نادرست)
- اختلال در تفکر، گفتار و تمرکز
- کاهش انگیزه، بیاحساسی، کنارهگیری اجتماعی
- اختلال شدید در عملکرد شغلی، تحصیلی و خانوادگی
چرا بدترین شناخته میشود؟
- مزمن است و معمولاً تا پایان عمر همراه بیمار باقی میماند
- ممکن است فرد آگاهی از بیماری نداشته باشد (anosognosia)
- نیاز به داروهای طولانیمدت و گاهی بستری مکرر دارد
- بار عاطفی، اقتصادی و اجتماعی زیادی به خانواده تحمیل میکند
- خطر بروز رفتارهای پرخطر یا حتی خودکشی در موارد حاد بالا است
با این حال، نباید فراموش کرد که بسیاری از مبتلایان به اسکیزوفرنی با درمان مناسب، حمایت خانوادگی، مصرف منظم دارو و توانبخشی میتوانند زندگی نسبتاً باثبات و مستقلی داشته باشند.
نکته مهم:
افسردگی شدید همراه با افکار خودکشی، اختلال دوقطبی نوع ۱ یا اختلال شخصیت مرزی هم ممکن است در برخی افراد مخربتر از اسکیزوفرنی عمل کند. پس آنچه «بدترین» تلقی میشود، در عمل باید بر اساس وضعیت خاص هر فرد بررسی شود.
بدترین نوع اختلالات روانی
عبارت “بدترین نوع اختلال روانی” از نظر علمی، کمی گمراهکننده است، زیرا شدت، تأثیر و پیشآگهی هر اختلال روانی میتواند بسته به شرایط فرد، شدت علائم، محیط زندگی و درمان متفاوت باشد. اما برخی از اختلالات روانی به دلیل ماهیت شدید، مزمن یا ناتوانکنندهشان معمولاً در دستهی سختترین و پیچیدهترین اختلالات روانی قرار میگیرند. در ادامه به چند مورد از آنها اشاره میشود:
۱. اسکیزوفرنی (Schizophrenia)
یک اختلال روانپریشی شدید که با هذیان، توهم (اغلب شنیداری)، اختلال در تفکر، کاهش انگیزه و رفتارهای اجتماعی غیرعادی همراه است. این بیماری میتواند شدیداً عملکرد فرد را مختل کرده و نیازمند درمان بلندمدت باشد.
۲. اختلال دوقطبی نوع ۱ (Bipolar I Disorder)
در این اختلال، فرد بین دورههای شیدایی شدید و افسردگی عمیق نوسان میکند. در فاز شیدایی ممکن است تصمیمهای پرخطر گرفته شود و در فاز افسردگی، حتی افکار خودکشی بروز کند.
۳. اختلال شخصیت مرزی (Borderline Personality Disorder)
افراد مبتلا نوسانات شدید احساسی، ترس از رها شدن، رفتارهای خود تخریبگر و روابط آشفته دارند. این اختلال اغلب با افسردگی، اضطراب و افکار خودکشی همراه است و درمان آن پیچیده و زمانبر است.
۴. اختلال وسواس فکری-عملی شدید (Severe OCD)
در شکل شدید، افکار وسواسی ناخواسته و رفتارهای تکراری میتوانند ساعتها از زمان فرد را بگیرند و مانع زندگی عادی شوند. گاهی بیمار آگاه است که وسواسها بیمنطقاند، اما نمیتواند جلوی آنها را بگیرد.
۵. اختلال استرس پس از سانحه پیچیده (Complex PTSD)
نوعی از PTSD که در نتیجهی تجربهی طولانیمدت و مکرر آسیب روانی (مانند سوءاستفاده یا زندان) ایجاد میشود. علائم آن شامل اضطراب، افسردگی، بیاعتمادی شدید، احساس بیارزشی و مشکلات مزمن در روابط است.
۶. اختلال هویت تجزیهای (Dissociative Identity Disorder)
در این اختلال نادر، فرد دارای دو یا چند هویت متمایز است که ممکن است آگاهی و حافظهی مشترکی نداشته باشند. معمولاً ریشه در آسیبهای شدید دوران کودکی دارد و درمان آن بسیار پیچیده است.
در نهایت، بدترین اختلال روانی برای هر فرد ممکن است متفاوت باشد، زیرا تجربهی روانی انسان بسیار فردی و وابسته به عوامل بیشمار است. اما آنچه اهمیت دارد، تشخیص زودهنگام، دسترسی به درمان مؤثر و حمایت محیطی و خانوادگی است که میتواند کیفیت زندگی بیماران را به شکل چشمگیری بهبود دهد.
اسم بیماری های روانی
در ادامه فهرستی از رایجترین بیماریهای روانی آورده شده است. این اختلالات هر کدام ویژگیها، علائم و شدت متفاوتی دارند و در برخی موارد نیازمند درمانهای تخصصی هستند:
اختلالات خلقی
-
افسردگی اساسی (Major Depressive Disorder)
-
اختلال دوقطبی (Bipolar Disorder)
-
اختلال افسردگی فصلی
-
اختلال خلقی ادواری (Cyclothymia)
اختلالات اضطرابی
-
اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
-
اختلال پانیک (وحشتزدگی)
-
فوبیاها (ترسهای شدید و غیرمنطقی)
-
اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)
-
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
اختلالات روانپریشی (سایکوتیک)
-
اسکیزوفرنی
-
اختلال هذیانی
-
اختلال اسکیزوافکتیو
اختلالات شخصیت
-
شخصیت مرزی (Borderline Personality Disorder)
-
شخصیت ضد اجتماعی
-
شخصیت اجتنابی
-
شخصیت وسواسی-جبری
-
شخصیت نمایشی
-
شخصیت پارانویید
اختلالات خوردن
-
بیاشتهایی عصبی (Anorexia Nervosa)
-
پرخوری عصبی (Bulimia Nervosa)
-
اختلال پرخوری (Binge Eating Disorder)
اختلالات عصبی-رشدی
-
اوتیسم (Autism Spectrum Disorder)
-
بیشفعالی و نقص توجه (ADHD)
-
اختلال یادگیری خاص
-
اختلالات گفتار و زبان
سایر اختلالات روانی شناختهشده
-
اختلال هویت تجزیهای (Dissociative Identity Disorder)
-
اختلال خواب ناشی از اضطراب یا افسردگی
-
اختلال روانتنی (روانزاد-جسمانی)
-
اختلال جسمانیسازی (Somatic Symptom Disorder)
در صورت بروز نشانههایی از این اختلالات، مراجعه به متخصص سلامت روان اولین قدم برای تشخیص و درمان مؤثر است.
⏬مقالات پیشنهادی برای شما عزیزان⏬
روشهای موثر برنامه ریزی روزانهتفاوت غم و افسردگیمصرف مواد و پیامدهای روانی آن
خیلی خوب جمعبندی شده بود، ممنون بابت زحمتتون 🙏