
بخشیدن دیگران قدمی مهم در مسیر آرامش درونی و رهایی از بارهای سنگین ذهنی است. این کار نه تنها دلخوریها را کاهش میدهد بلکه به ما کمک میکند با بخشیدن، خودمان را نیز آزاد کنیم. در ادامه با روشهایی ساده و مؤثر برای بخشیدن دیگران آشنا میشویم. تمام تلاش ما دادن اطلاعات مفید به شماست، همراه ما در وب سایت رنگ زندگی باشید.
بخشش چیست
بخشش یعنی کنار گذاشتن قضاوت و دلخوری نسبت به کسی که به شما آسیبی رسانده است. وقتی میبخشید، در واقع خود را از بار سنگین خشم، تلخی و میل به انتقام رها میکنید.
برخی تصور میکنند که برای بخشیدن باید حتماً این موضوع را به طرف مقابل اعلام کنند، او را در آغوش بگیرند، یا حتی برایش آرزوی خیر کنند. گرچه این رفتارها میتوانند بخشی از مسیر باشند، اما هیچکدام الزامآور نیستند.
فرآیند بخشش تدریجی است و با تصمیم شما برای پذیرش حقیقت اتفاقی که رخ داده، آغاز میشود. هدف این است که به نقطهای برسید که در ذهنتان احساس کنید موضوع پایان یافته و آرامش یافتهاید. همانطور که گفته شد، بخشش در اصل کاری نیست که برای دیگری انجام دهید، بلکه هدیهای است که به خودتان میدهید، چون بیش از هر چیز برای آرامش و سلامت روان شما اهمیت دارد.
انواع بخشش کدام است
مطالعات نشان میدهد که بخشش انواع مختلفی دارد و هر یک میتواند نقش متفاوتی در بازسازی، بهبود و رشد روابط ایفا کند. برخی از این انواع در تقویت سیستم خانوادگی و روابط بین اعضا مؤثرند. یکی از پژوهشها، بخشش را به هفت دسته تقسیم کرده است:
بخشش شتابزده و ناپخته: این نوع بخشش خیلی زود و پیش از هرگونه مواجهه و حلوفصل با فرد مقابل رخ میدهد. گاهی این روش بهعنوان راهی برای فرار از مواجهه با احساسات واقعی عمل میکند، اما همیشه هم مصنوعی و بینتیجه نیست.
بخشش بازدارنده: در این حالت، یکی از طرفین نیاز به بخشش را انکار میکند یا از ورود به این فرآیند اجتناب میورزد. مثلا ممکن است فردی بگوید آسیبی که دیده آنقدر عمیق است که نمیتوان او را مجبور به بخشش کرد. این رویکرد معمولا بر اساس این باور شکل میگیرد که هزینه بخشیدن، سنگینتر از پایان دادن به رابطه است.
بخشش مشروط: زمانی رخ میدهد که فرد آسیبزننده عذرخواهی کرده و متعهد میشود رفتارهایش را اصلاح کند. این نوع بخشش با گفتوگو و مذاکره برای رسیدن به صلح همراه است.
شبهبخشش: در این حالت، فرد ظاهرا بخشیده است اما در واقع تلاش میکند رابطه را به حالت پیش از تعارض برگرداند بدون آنکه با ریشههای مشکل روبهرو شود. این نوع بیشتر مبتنی بر انکار درگیری و پیامدهای آن است.
بخشش حسابگرانه: این نوع از بخشش بهعنوان ابزاری برای پرهیز از تعارض در روابط ناعادلانه بهکار میرود. در اینجا فرد آسیبدیده ظاهرا میبخشد اما در واقع از درگیری مستقیم اجتناب میکند.
بخشش فرسایشی: در این حالت، فرد آسیبدیده بارها و بارها تلاش میکند مدارا کند و ببخشد، اما این فرایند او را خسته و رابطه را بیثمر میکند.
بخشش واقعی: این نوع از بخشش ترکیبی از عوامل شناختی، احساسی و رفتاری است. در اینجا فرد با شناخت آسیبها و پذیرش آنها، بدون انتظار پاسخ متقابل، از روی نوعدوستی و برای حفظ سلامت رابطه میبخشد. این نوع بخشش تدریجی است و به کاهش احساسات منفی نسبت به فرد خاطی کمک میکند.
بخشش یعنی چه
مفهوم بخشش دو بعد مهم دارد: فردی و میانفردی. در بعد فردی، مارتین سلیگمن آن را بهعنوان «مدیریت زخمهای روانی و درونی خود» تعریف میکند، و در بعد میانفردی، هارگر یو بخشش را «دادن فرصتی دوباره به دیگری برای بازسازی اعتماد متقابل» میداند. با ترکیب این دو دیدگاه، میتوان معنای کامل و کاربردیتری از بخشش ارائه کرد.
فرایند بخشیدن به معنای تحمل رفتار اشتباه دیگران نیست، چون تحمل نشانهی منفعل بودن است که نه تنها کمکی به بهبود حال ما نمیکند بلکه وضعیتمان را بدتر میکند. بخشش یعنی:
- قبول کردن واقعیت رخ داده در ذهنمان
- رها کردن کینه، خشم و نارضایتی در قلبمان
اما منظور از رها کردن به معنای فراموشی نیست، چون فراموش کردن آگاهانهی یک تجربه عملاً غیرممکن است. بلکه باید آن احساسات منفی را کنار بگذاریم و از آن عبور کنیم، نه برای دیگران، بلکه به احترام و ارزشمندی خودمان.
فواید بخشش و گذشت
نگه داشتن درد، عصبانیت و فکر کردن مکرر به کسی که به شما آسیب زده، نه تنها به او کمکی نمیکند بلکه برای خود شما نیز مضر است. نپرداختن به بخشش میتواند مشکلات جسمی و روانی متعددی مانند بیماریهای قلبی، کاهش توان سیستم ایمنی بدن و افزایش اضطراب و افسردگی را به همراه داشته باشد.
وقتی بهجای تمرکز روی بهبود و درمان زخمهایی که دیگران بر ما وارد کردهاند، در ذهن خود بارها و بارها به کینه و نفرت میپردازیم، درد و خشم ما بیشتر و سنگینتر میشود.
مطالعات روانشناسی نشان دادهاند که بخشش دیگران تأثیرات عمیقی بر سلامت روان فرد دارد؛ این عمل میتواند افسردگی، اضطراب، خشم ناسالم و دیگر احساسات منفی را کاهش داده و آرامش درونی را افزایش دهد.
البته بخشش صرفاً به نفع خودمان نیست؛ بخشش واقعی زمانی ارزشمند است که فردی که خطا کرده، از رفتار خود پشیمان باشد و این بخشش به او فرصتی دوباره بدهد تا اشتباهاتش را جبران کند و راه درستی را در پیش گیرد.
مولفه های بخشش واقعی چیست
بخشش واقعی بر سه بعد شناختی، عاطفی و رفتاری استوار است:
در بُعد شناختی، فرد به درک منطقی از موقعیت میرسد؛ برای مثال، متوجه میشود که انتقامجویی یا پافشاری بر خشم، بیثمر است و تنها مانعی برای رضایت حال و آینده او ایجاد میکند. این آگاهی راه را برای شکلگیری رابطهای سالمتر هموار میسازد.
در بخش عاطفی، فرد احساسات منفیاش کاهش مییابد، اعتمادبهنفسش تقویت میشود و میتواند با طرف مقابل همدلی کرده و تعارضهای درونی خود را التیام بخشد.
و در بُعد رفتاری، نشانههایی چون عذرخواهی، درخواست بخشش و ابراز آمادگی برای تغییر و اصلاح رفتار ظاهر میشود.
چرا بخشش سخت است
بخشش همیشه کار سادهای نیست و گاهی حتی غیرممکن به نظر میرسد. عوامل زیادی وجود دارند که این فرآیند را پیچیده و دشوار میکنند؛ مهار خشم و رنج، کنار آمدن با میل به انتقام یا جبران آسیبهای واردشده، همگی چالشبرانگیز هستند.
این مسیر زمانی دشوارتر میشود که فرد خطاکار مسئولیت اعمالش را نپذیرد یا از عذرخواهی سر باز زند. برخی نیز بر این باورند که با بخشیدن فردی که آسیب رسانده، ممکن است به او فرصت تکرار همان رفتار داده شود.
رسیدن به نقطهای که بتوانید ببخشید، نیازمند زمان و تلاش است. شاید دلخور بودن از والدین، همسر یا حتی خیانت شریک زندگیتان را تجربه کرده باشید، یا شاید مورد بیعدالتی آشکار قرار گرفتهاید. در چنین شرایطی رها کردن افکار انتقامجویانه و دور شدن از چرخه خشم بسیار سخت خواهد بود.
بسیاری به اشتباه گمان میکنند که بخشش یعنی فراموش کردن آنچه گذشته، انکار درد و آسیبی که متحمل شدهاند، یا بازگشت به رابطهای که پیشتر وجود داشته است. در حالیکه بخشش تنها به معنای رها کردن خشم، کینه و میل به انتقام است، نه پاک کردن گذشته یا پذیرش دوباره فرد خطاکار در زندگیتان.
مراحل بخشش چیست
اگر فکر می کنید آمادگی لازم برای بخشیدن کسی که به شما آسیب رسانده را دارید. پس می توانید از مراحلی که در زیر گفته شده است برای بخشیدن دیگران استفاده کنید.
دردهای درونی خود را برطرف کنید
والدین، خواهر یا برادر، همسر، همکاران و … می توانند باعث آسیب رساندن به شما شده باشند و شما را ناراحت کرده باشند. این آسیب ها، دردهای درونی برای شما ایجاد می کند که باید آن را شناسایی کنید.
انواع مختلفی از دردهای عاطفی وجود دارد. که برخی از آنها عبارتند از: اضطراب، افسردگی، عصبانیت ناسالم، عدم اعتماد، نفرت از خود، اعتماد به نفس پایین، عدم اعتماد به توانایی های خود برای تغییر و … .
همه این آسیب ها را می توان با گذشت زمان و تمرین برطرف کرد. پس مهم است که نوع دردی را که از آن رنج می برید شناسایی کنید و آن را بپذیرید. اگر به تنهایی نتوانستید این کار را انجام دهید. می توانید از یک مشاوره خانواده کمک بگیرید.
هرچه درد عاطفی شما عمیق تر باشد بخشش بیشتر اهمیت پیدا می کند.
بخشیدن را با پرورش همدلی در خود تقویت کنید
پژوهشها نشان دادهاند که هنگام بخشیدن دیگران، نواحی عصبی مرتبط با همدلی در مغز فعالتر میشوند. این موضوع نشان میدهد که میان همدلی و بخشش ارتباطی عمیق وجود دارد. با پرورش حس همدلی نسبت به دیگران و مهربانی با اطرافیان، میتوانید توانایی خود را برای بخشش افزایش دهید.
زمانی که سعی میکنید خود را جای فردی بگذارید که به شما آسیب رسانده، ممکن است متوجه شوید او در گذشته با مشکلات جدی یا فشارهای زیادی روبهرو بوده است. شناخت بهتر او و شرایط زندگیاش میتواند به درک بیشتری منجر شود.
تلاش کنید به جای قضاوت و سرزنش، دیگران را با توجه به موقعیتها و چالشهایشان درک کنید. بهویژه در روابط نزدیک، مانند رابطه با همسر، از مقایسه کردن او با دیگران پرهیز کنید.
این کار نهتنها کمکی به حل مشکلات نمیکند، بلکه نشان میدهد درکی از شرایط و احساسات او ندارید. در عوض، با پذیرش و درک متقابل، فضای سالمتری برای رشد همدلی و در نهایت بخشش ایجاد کنید.
درک این موضوع که همه ما زخم هایی را در قلب خود داریم و آن ها ر ا تحمل می کنیم، می تواند به باز کردن دری برای بخشش کمک کند.
برای رنج خود معنایی بیابید
وقتی با درد و رنجهای عمیق روبهرو میشویم، اغلب نیاز داریم برای آنها دلیلی پیدا کنیم. تحمل سختیها میتواند فرصتی برای رشد درونی باشد یا به ما بیاموزد که در برابر بدیها با نیکی پاسخ دهیم.
تلاش کنید ببینید این رنجها چه تاثیری بر شما گذاشتهاند و کدام جنبههای رفتارتان را تغییر دادهاند. بسیاری از افراد معتقدند که سختیها آنها را قویتر، انعطافپذیرتر و حتی شجاعتر کرده است. گاهی این تجربهها باعث میشوند نگاه تازهای به زندگی و اهداف خود پیدا کنیم.
یافتن معنا در رنج به این معنا نیست که درد را کوچک بشماریم یا آن را نادیده بگیریم. بلکه به ما کمک میکند از دل این تجربههای سخت، بینش و قدرت تازهای برای ادامه مسیر به دست آوریم.
شما باید همیشه سعی کنید دردهای خود را برطرف کنید، در غیر این صورت بخشش شما سطحی خواهد بود.
بخشیدن را تمرین کنید
برای تمرین کردن بخشیدن، می توانید بر روی تغییرات مثبت دنیای درونی خود کار کنید. به آرامی قلب بخشنده خود را تقویت کنید. سعی کنید با بخشیدن آسیب ها و رنجش های کوچک، این فرایند را در زندگی روزمره خود شروع کنید. مثلا وقتی از صحبت های منفی و تحقیر آمیز در برابر شخصی که به شما آسیب رسانده است خودداری کنید. بخش بخشنده ذهن و قلب خود را تقویت کرده اید.
مهربانی و محبت کردن به دیگران در تمرین بخشیدن بسیار به شما کمک می کند. می توانید روز خود را با لبخند زدن به خانواده خود شروع کنید و به آنها محبت کنید.
اگر در زندگی روزانه خود رفتارهای کوچک پر محبت و بخشش را تکرار کنید به شما کمک می کند تا در موقعیت های آسیب زا بتوانید دیگران را ببخشید. مثلا اگر همسرتان حال ندارد و یا پریود است او را درک کنید. به او محبت کنید و رفتارهای عاشقانه خود را در این دوران افزایش دهید.
تمرین بخشش باعث می شود حس انتقام شما کمرنگ شود.
قلبی بخشنده ایجاد کنید
بخشش و کنترل خشم و مقابله با انتقام و … همه باعث می شود قلب ما سبکتر باشد و زندگی شاد تری را تجربه کنیم. اگر تلخی را دور بریزید و عشق و محبت را به جای آن بگذارید و این کار را برای افراد زیادی انجام بدهید، آرام تر می شوید و قلبتان پر از عشق می شود.
وقتی به رنج و خشم خود غلبه می کنید، درک کامل تری از فروتنی، شجاعت و عشق در دنیا را به دست می آورید.
وقتی نمیتوانید بهراحتی ببخشید، دلسرد نشوید
مواجهه با بیعدالتی و آسیبهای عمیق دیگران، بخشش را به کاری دشوار تبدیل میکند. اما اگر احساس میکنید بخشیدن برایتان سخت است و با آن درگیر هستید، این به معنای شکست نیست.
ناامید نشوید. بخشش یک مسیر تدریجی است که نیازمند زمان، حوصله و اراده است. در این مسیر بهجای سرزنش خود، با مهربانی و آرامش با خویشتن رفتار کنید. یاد بگیرید خودتان را بپذیرید و دوست بدارید. همچنین تلاش کنید شجاعت و استقامتتان را پرورش دهید تا بتوانید آرامآرام به سوی رهایی از خشم و رنج گام بردارید.
اگر بخشش هنوز برای شما سخت است. از بخشیدن آسیب های جزئی شروع کنید.
به فواید بخشش فکر کنید
برای خودتان مشخص کنید که بخشش چیست و چرا اهمیت دارد؟ همانطور که در بالا تعریف شد بخشش تصمیمی آگاهانه برای رهایی از احساس رنجش یا انتقام نسبت به کسی است که به شما آسیب رسانده است.
فرمولی وجود ندارد که انسان سریع بتواند کسی را ببخشد. ببخش و گذشت یک فرایند زمان بر است و نیاز به تلاش دارد.بخشش در زندگی مشترک نیز بسیار اهمیت دارد. شما باید بتوانید روحیه از خود گذشتگی را در خودتان و همسرتان تقویت کنید.
دانستن مزایای بخشیدن باعث می شود که ما محکم تر در این مسیر گام بردارید.
اول خودت را ببخش
بسیاری از ما نسبت به خودمان سخت تر از دیگران رفتار می کنیم و تلاشی برای دوست داشتن خود نمی کنیم. اگر نسبت به خودتان و رفتارهایی که انجام داده اید، احساس خوبی ندارید.
روی بخشش خود، کار کنید. در بخشش خود، شما به خودتان احترام می گذارید حتی اگر ناقص باشید. اگر از رفتارهایی که انجام داده اید ناراضی باشید به سمت خود بیزاری می روید. وقتی این اتفاق بیفتد از خودتان به خوبی مراقبت نمی کنید.
ممکن است پرخوری کنید یا بیش از حد بخوابید و… . دلت را نسبت به خودت نرم کن. وقتی خودتان را بخشیدید از کسانی که به آنها آسیب رسانده اید نیز طلب بخشش کنید.
بخشش خود، صبر و فروتنی شما ر ا افزایش می دهد.
آیا مجبورم ببخشم
حالا که میدانید بخشش چه چیزهایی نیست و میدانید چرا اینقدر کار سختی است، وقت آن است که از خود سوال کنید آیا میخواهم که ببخشم؟ اعتقاد دارم که با بخشش میتوانید به خودتان برای بهبود یافتن از آنچه بر شما گذشته بهره ببرید و اگر آن را امتحان کنید شاید از فوایدش غافلگیر شوید. اما برای بخشیدن لازم است که «بخواهید» این کار را انجام دهید.
گاهی نمیخواهید ببخشید، چون رنجش ایجاد شده عمق زیادی دارد، چون آن شخص بیش از حد سوءاستفادهگر بوده یا اینکه چون هیچ پشیمانیای از خود نشان نداده است. تا وقتی رنج و خشم خود را مشخص، تمام و کمال احساس، ابراز و رها نکردهاید (برای این کار از تمرین انتهای همین مقاله و چهار گام اساسی در بخشش میتوانید استفاده کنید) سعی نکنید کسی را ببخشید.
در حقیقت بخشش بدون طی مراحل گفته شده تنها زخمهایتان را عمیقتر میکند، چرا که تنها دلیل آسیب دیدن شما این نیست که دلتان نخواسته شخص خاطی را ببخشید، و دلایل زیربنایی نیاز به رسیدگی دارند.
چه کار کنم تا دیگران من را ببخشند
تا اینجا دربارهی اهمیت بخشش صحبت کردیم، اما قطعاً برای شما هم پیش آمده که اشتباهی از شما سر زده و کسانی که برایتان مهم هستند از شما دلخور و ناراحت شدهاند. حالا میخواهیم کمی به این موضوع بپردازیم که وقتی در زندگی و روابطتان مرتکب خطایی شدید، چه کارهایی میتوانید انجام دهید تا طرف مقابلتان بتواند شما را ببخشد.
اولین و مهمترین نکته این است که بدانید اگر قرار است کسی شما را ببخشد، شروع این فرآیند باید از سمت خود شما باشد! یعنی چه؟ یعنی تا زمانی که رفتار اشتباه خود را اصلاح نکنید، احتمال تکرار همان خطا زیاد است و اطرافیانتان بارها از همان اشتباه آسیب خواهند دید.
این مسئله هم برای خود شما و هم برای دیگران خستهکننده میشود و تأثیر منفی زیادی روی روابط شما خواهد داشت. در ادامه، چند راهکار مفید برای کمک به بخشش دیگران توسط شما را مطرح میکنم.
بگذارید احساساتش آزاد شود
به این فکر کنید که رفتار شما چقدر ممکن است به آن فرد آسیب زده باشد. خودتان را جای او بگذارید و ببینید آیا از ته دل بابت کارتان پشیمان هستید؟ این را صادقانه به او بگویید. بگذارید هر چقدر میخواهد خشمش را بروز دهد، فریاد بکشد و حرفهای ناراحتکننده بزند. تنها وقتی احساس کند که احساساتش شنیده شده، میتواند پشیمانی واقعی شما را درک کند.
یادتان باشد بخشش همیشه رخ نمیدهد
شما بهتر میدانید چه اشتباهی مرتکب شدهاید. گاهی ممکن است آنقدر عمیق به کسی آسیب زده باشید که نه عذرخواهی و نه تغییر رفتار بتواند زخم عمیق او را ترمیم کند. در این شرایط شاید بهترین کار این باشد که از او معذرت بخواهید و اجازه دهید از زندگیاش کنار بکشید.
کمی فاصله ایجاد کنید
اگر کسی به خاطر شما آسیب دیده، دیدار مجدد ممکن است یادآور آن دردها باشد. از او بپرسید آیا حاضر است شما را ببخشد و دوست دارد همین الان برای جبران تلاش کنید یا اینکه کمی فاصله نیاز دارد؟ به او اطمینان دهید که این فاصله گرفتن به معنی فراموش کردن نیست، بلکه فرصتی برای شروع دوباره است.
ماجرا را ساده نگیرید
اگر طرف مقابل از شما فاصله میگیرد یا رفتاری سرد و دور از انتظار نشان میدهد ناراحت نشوید. وقتی احساس کردید واکنش او بیش از حد است، به اشتباه خودتان فکر کنید. آیا هنوز هم معتقدید او حق ندارد ناراحت باشد و باید مثل گذشته رفتار کند؟
انتظار نداشته باشید همه چیز فراموش شود
وقتی از کسی درخواست بخشش میکنید و پاسخ مثبت میگیرید، فکر نکنید همه مشکلات به پایان رسیده است. ممکن است روابطتان تا مدتی مانند قبل نشود. به یاد داشته باشید که در زمان اعتماد کامل، چه کاری کردهاید و صبور باشید که دوباره بتوانید اعتمادش را جلب کنید.
چطور واقعا کسی را ببخشيم
ما همگی با عبارت معروف «ببخش و فراموش کن» آشنا هستیم. بخش نخست، یعنی بخشش، نسبتا واضح است؛ یعنی خطای دیگران را نادیده میگیریم. اما در واقعیت، بسیاری از اشتباهات کوچک آنقدر کماهمیتاند که خودبهخود از ذهن پاک میشوند، در حالی که خطاهای بزرگتر یا ظلمهای جدی معمولا در حافظه ما ماندگارند (حداقل برای من چنین است).
بخشش واقعی به معنای فراموشی کامل نیست، بلکه شبیه پاک کردن یک حساب قدیمی است؛ همانطور که یک بدهی را میبخشیم و به صفر میرسانیم. ما ممکن است همچنان آن اتفاق را به یاد داشته باشیم، اما دیگر کینه یا رنجشی نسبت به فرد مقابل احساس نمیکنیم.
وقتی حساب گذشته را پاک میکنیم، دیگر شخص خطاکار را در جایگاه پایینتر یا نابرابر نمیبینیم. احساس برتری اخلاقی، چه به دلیل تحمل ظلم و چه به دلیل توانایی در بخشش، جایی در بخشش واقعی ندارد. در این مسیر، رسیدن به چنین سطحی از بخشش شاید دشوار باشد، اما چند دیدگاه میتواند در آن کمککننده باشد:
خود را جای فرد خطاکار بگذارید.
وقتی تصمیم میگیریم بار سنگین خشم و رنجش را از دوش خود برداریم، میتوانیم با تصور کردن خود در جایگاه طرف مقابل شروع کنیم. یعنی درک کنیم که ما هم ممکن بود به همان آسانی دیگران را برنجانیم و چهبسا در گذشته رفتارهای مشابهی داشتهایم. مثلا وقتی به بدخلقیهای خودم در روزهای کمخوابی فکر میکنم، راحتتر میتوانم عصبانیت همسرم را پس از یک شب بیخوابی ببخشم.
بخشش را بخشی از انسان بودن بدانید.
شاید درک کنیم که بخشش عمیقا در سرشت ما ریشه دارد و بخشی جداییناپذیر از ماهیت انسانی ماست. ما بارها و بارها به خاطر خطاهایمان بخشیده شدهایم؛ هنگام رانندگی بیاحتیاطی کردهایم اما تصادف نکردهایم، به شریک زندگیمان آسیب رساندهایم و او رابطه را ترمیم کرده است، یا دوستانمان را رنجاندهایم و آنها ما را بخشیدهاند.
برای برخی، این نگاه میتواند رنگ و بویی معنوی یا مذهبی داشته باشد؛ جایی که بخشش بیچشمداشت به ما داده میشود و ما نیز با بخشیدن، میتوانیم عمیقتر با جریان زندگی همراه شویم.
بخشش را به خودتان هم تعمیم دهید.
اغلب دشوارترین کسی که باید ببخشیم، خودمان هستیم. ما درگیر رنجش از اشتباهات گذشتهایم؛ آسیبی که به دیگران زدیم، سالهایی که در دام اعتیاد گذشت، یا تصمیماتی که خانوادهمان را متأثر کرد. هرچه کمتر خود را ببخشیم، بخشیدن دیگران نیز برایمان سختتر میشود.
حتی اگر به زبان بگوییم که خود را بخشیدهایم، گاهی هنوز خشم و سرزنش را در دل نگه میداریم که روحمان را میفرساید. بخشش واقعی یعنی با سخاوت کامل حساب گذشتهمان را پاک کنیم؛ مثل تمیز کردن یک تختهسیاه تا کوچکترین اثری از نوشتهها نماند. برای این کار باید از هرچه مانده دل بکنیم و با دقت تمام ردها را پاک کنیم تا صفحهای تازه و براق داشته باشیم.
اگر در بخشیدن دیگران با مشکل روبهرو هستید، از خودتان آغاز کنید. ببینید آیا میتوانید نسبت به خود مهربانتر باشید و سپس تغییرات را در روابطتان مشاهده کنید.
چه زمانی ببخشیم
بخشش یک تصمیم کاملا شخصی است، به خصوص زمانی که مورد تعرض، آزار و اذیت قرار گرفتهایم یا به طور جدی توسط کسی آسیب دیدهایم. من به کسی نمیگویم که باید ببخشد، بیشتر اما به او میگویم که باید کسی را دوست داشته باشد. و در حالی که شواهد تحقیقاتی قوی وجود دارد که نشان میدهد بخشش برای ما مفید است، این امر با دستور اتفاق نمیافتد.
اگر آماده بخشش هستید یا میخواهید برای بخشش آماده شوید، به آرامی خود را به آن دعوت کنید. بپرسید شاید الان وقتشه. شاید باشد و شاید هم نباشد. برای هر چیزی، حتی برای نفرت، زمانی وجود دارد. شاید امروز پاسخ «نه» باشد. شاید فردا هنوز پاسخ نه باشد. و سپس یک روز، مقاومتی که مدام با آن روبرو می شدیم به طرز شگفت آوری از بين مي رود. ما در درون خود آن را احساس میکنیم و هیچ جا نمیتوانیم آن را پیدا کنیم.
خیلی احساس سبکی بیشتری میکنیم، از باری که ديگر قادر نبوديم بر دوشمان تحمل کنيم، رها شدهایم. به دور از احساس برتری اخلاقی، تا زمانی که بخشش را نیابیم، نمی توانیم خوشبختی خود را باور کنیم.
چرا بخشش تا این اندازه دشوار است
اگر بخشش در اصل کاری است که به نفع خودتان انجام میدهید و قرار است حالتان را بهتر کند، پس چرا گاهی اینقدر دشوار به نظر میرسد؟ دلایل متعددی وجود دارد: ذهن شما ممکن است مملو از افکار انتقام و مجازات باشد، شاید از احساس برتری و داشتن موقعیت بالاتر لذت ببرید، یا نتوانید اتفاق پیشآمده را برای خود تحلیل و معنا کنید.
گاهی حتی به هیجان و انرژی ناشی از خشم وابسته میشوید، نقش قربانی را در ذهنتان پذیرفتهاید، یا از این میترسید که با بخشش مجبور شوید رابطهتان با آن فرد را دوباره ارزیابی کنید؛ چه به معنی ادامه دادن، چه قطع کامل آن. این موانع را میتوان با شناخت بهتر خود، آگاهی از احساسات و افکار، و تعیین مرزهای سالم برای خود برطرف کرد.
چرا باید ببخشم
تحقیقات فراوانی نشان میدهد تمرین بخشش برای سلامت احساسی و بدنی شما مفید است. خشم، رنجش و نفرت احساساتی هستند که بار سنگینی را بر سلامت روانی و جسمی شما تحمیل میکنند.
زمانی که احساسات خود را پردازش و رها نمیکنید، آنها در وجود شما گیر میافتند و ناراحتیهای جسمی مثل درد معده و فشار خون را باعث میشوند و همین طور به مشکلاتی مانند افسردگی و اضطراب دامن میزنند.
زمانی که میبخشید این احساسات مخرب را رها میکنید، اگرچه بخشش تنها راه خلاصی از این احساسات نیست، اما یکی از بهترین روشها برای این کار است.
بخشش به چه معنا نیست
بیایید ابتدا روشن کنیم که بخشش چه چیزهایی نیست، تا بعد بتوانیم درباره چرایی، ضرورت و روشهای آن با دیدگاهی شفافتر صحبت کنیم. بسیاری از ما دستکم گرفتار یک باور نادرست درباره بخشش هستیم. این فهرست را مرور کنید تا مطمئن شوید چنین برداشتهایی در ذهنتان جا خوش نکردهاند:
- بخشش یعنی انکار یا کماهمیت جلوه دادن رفتار اشتباه دیگری نیست.
- بخشش یعنی لازم نیست حتماً به فرد مقابل اعلام کنید که او را بخشیدهاید.
- بخشش یعنی از این به بعد حق ندارید احساسی نسبت به آن رویداد داشته باشید، نیست.
- بخشش یعنی روابط شما با آن فرد کاملاً خوب شده یا دیگر نیازی به بررسی و بازنگری نیست، هم نیست.
- بخشش به معنای فراموش کردن آنچه رخ داده نیست.
- بخشش یعنی مجبور نیستید آن شخص را همچنان در زندگیتان نگه دارید.
و در نهایت، بخشش هدیهای نیست که برای دیگری انجام دهید، بلکه کاری است برای خودتان.
اگر با واژه «بخشش» راحت نیستید و آن را با این مفاهیم اشتباه گرفتهاید، میتوانید از کلمهای جایگزین یا حتی واژهای که خودتان ساختهاید استفاده کنید. چرا که رویارویی با زخمهای احساسی گذشته و رهایی از آنها ارزشی فراتر از یک واژه ساده دارد.
چرا نمیتوانیم دیگران را ببخشیم
اگر کسی از شما پرسید «چطور میتوان دیگران را بخشید»، پاسخ سؤالش را با یک سؤال دیگر بدهید: «چرا اصلاً نمیتوانی او را ببخشی؟» معمولاً در این مواقع افراد دلایل و بهانههای مختلفی مطرح میکنند. اما بهطور کلی سه دلیل اصلی برای نبخشیدن وجود دارد:
- فرد فکر میکند با نبخشیدن، انگیزه طرف مقابل برای تکرار اشتباه کاهش مییابد.
- فرد باور دارد با بخشیدن، شرایط برای تکرار خطا فراهم میشود.
- فرد احساس میکند چون دیگران او را نبخشیدهاند، خودش هم نباید ببخشد.
اما مسئله به اینجا ختم نمیشود؛ وقتی با خطا یا رفتاری آزاردهنده مواجه میشویم، ذهن ما شروع به مرور مکرر آن اتفاق میکند، به عبارتی نشخوار فکری میکنیم. گاهی حتی ممکن است در ذهن خود نقشه انتقام بکشیم.
جالب اینجاست که گاهی بخشش هم این جریان را قطع نمیکند. مثلاً فرد بعد از گفتن «تو را میبخشم»، همچنان با جملات منفی در ذهنش دست و پنجه نرم میکند و با کوچکترین رفتار از طرف مقابل، فکر میکند «حقش بود که بخشیده نشود» یا «آدمی که لیاقت بخشش ندارد». پس راهکار چیست؟ چگونه بدون ادامه دادن این دیالوگهای ذهنی میتوان دیگران را بخشید؟
یاد بگیرید خودنظارتی ذهنی (سلف مانیتورینگ) داشته باشید؛ یعنی بدانید که شما طرف مقابل را صرفاً به خاطر خودتان بخشیدهاید و با این کار به خودتان لطف بزرگی کردهاید. انتظار خاصی از طرف مقابل نداشته باشید و فقط به احترام خود و عزت نفستان این کار را انجام دهید.
چرا یادگرفتن بخشش برای همه ما ضروریست
شخصی را میشناختم که میگفت «اصلاً چرا باید یاد بگیریم دیگران را ببخشیم؟ این حرفها بیشتر شبیه شعار است و بخشش فقط باعث پررو شدن طرف مقابل میشود.» البته نمیخواهم وارد دلایل روانی یا مشکلات عاطفی او بشوم، ولی با یک مثال ساده میخواهم نشان دهم چرا بخشیدن اهمیت دارد.
تا حالا شده زبالههای جمع شده در آشپزخانه را فراموش کنید؟ ابتدا بوی ناخوشایند به مشام میرسد و بعد تازه متوجه میشویم باید آنها را بیرون ببریم. نمیتوان با نادیده گرفتن زبالهها از بوی بد خلاص شد، چون حتی اگر فراموششان کنیم، بویشان همچنان باقی میماند. بخشیدن هم دقیقاً مثل همین است؛ رها کردن کینه و نفرت مثل بیرون بردن آن زبالهها، ما را از احساسات منفی آزاد میکند.
یک ضربالمثل میگوید: «لذتی که در بخشش هست، در انتقام نیست.» شاید قبلاً به عمق این جمله فکر نکرده باشید، اما تحقیقات نشان دادهاند که بخشش میتواند ما را از ۲۴ عامل منفی روانی مثل کاهش اعتماد به نفس، ناامیدی و از دست رفتن سلامت روان دور کند و بهبود قابل توجهی در کیفیت زندگی و روابطمان ایجاد نماید.
چهار گام اساسی در بخشش
اگر تصمیم گرفتید که آمادهاید ببخشید، زمانی را انتخاب کنید که بتوانید در سکوت و تنهایی با ذهن و احساسات خود خلوت کنید. سپس برای شروع فرآیند بخشش—even اگر در ابتدا غیرممکن به نظر برسد—این چهار مرحله را طی کنید:
۱. ابتدا به رویدادی که باعث رنج و خشم شما شده فکر کنید. بپذیرید که این اتفاق رخ داده و احساسات و واکنشهای خودتان را بدون قضاوت بپذیرید. آگاهی از واقعیت ماجرا و تأثیری که بر شما داشته، اولین قدم برای شروع بخشش است.
۲. سپس به این فکر کنید که این تجربه چه چیزی به شما آموخته است. آیا این اتفاق باعث شد دربارهی خودتان، نیازها و مرزهایتان درک عمیقتری پیدا کنید؟ شاید حتی این رنج، شما را انعطافپذیرتر و آگاهتر کرده باشد.
۳. حالا به فردی که موجب این آسیب شده بیندیشید. او اشتباهی مرتکب شده، همانطور که همهی انسانها در طول زندگی خطا میکنند. درک کنید که او بر اساس دیدگاه محدود و باورهای نادرست خود عمل کرده است—چیزی که ما هم گاهگاهی گرفتار آن میشویم. در حالی که شما درد میکشیدید، او شاید برای پاسخ به نیازی تلاش میکرد. این نیاز چه بوده؟ و چرا برای تأمین آن، دست به رفتاری آسیبزننده زده است؟
۴. در نهایت تصمیم بگیرید که آیا میخواهید بخششتان را به او اعلام کنید یا خیر. اگر انتخابتان این است که به او چیزی نگویید، در خلوتتان با صدای بلند بگویید «تو را بخشیدم» و اگر لازم دیدید توضیحاتی را هم برای دل خودتان اضافه کنید.
بخشش یعنی نقطهی پایانی گذاشتن بر زخمهای گذشته. شاید هنوز خاطرات را به یاد بیاورید، اما دیگر اسیر آنها نخواهید بود. با کار کردن روی احساساتتان، تعیین مرزهای روشن و توجه به نیازهای درونیتان، بهتر میتوانید از خود مراقبت کنید. بخشیدن دیگران درواقع یک عمل بزرگ احترام و عشق به خود است—راهی برای یادآوری اینکه شما سزاوار شادی و آرامش هستید.
بخشش چه تأثیری در روحیهی ما میگذارد
خیلیها بخشش را امری مقدس میدانند و باور دارند که با آن احساس آرامش درونی پیدا میکنند، اما واقعیت این است که بخشش فراتر از یک حس خوب ساده است و تاثیرات عمیقتری بر زندگی شما دارد.
بخشش به روند بهبود شما کمک میکند
کینه و دلخوری میتواند خلق و خوی شما را تلخ کند و آرامش ذهنیتان را از بین ببرد. وقتی قادر به بخشیدن نیستید، زخمهای عاطفی شما التیام نمییابد.
کیم اگل، رواندرمانگر اهل سن دیگو، میگوید: «بخشش به معنای تأیید اشتباه طرف مقابل نیست، بلکه تصمیمی است برای رها کردن بار سنگین احساسات منفی و مسائل حل نشده تا بتوانید سبکتر و آزادانهتر به زندگی ادامه دهید.»
بخشش باعث میشود دردهایتان را کنار بگذارید و با قلبی آرامتر به زندگی ادامه دهید. به بیان دیگر، بخشش این فرصت را به شما میدهد که پیش از آنکه تمام زندگیتان را با خشم و کینه پر کنید، از این احساسات منفی فاصله بگیرید و از لحظههای زندگی لذت ببرید.
بخشش روابط شما را بهبود میبخشد
خشم و کینه نسبت به کسی که به شما آسیب زده، تنها روی رابطهتان با آن فرد تأثیر نمیگذارد، بلکه ممکن است به روابط دیگر با اطرافیانتان نیز آسیب برساند.
این احساسات منفی میتوانند باعث شوند کمتر حوصله و صبر برای عزیزانتان داشته باشید و حتی در شکلدادن به روابط جدید هم دچار مشکل شوید. بخشش جایگزین خشم، مهربانی شما را افزایش داده و به بهبود اعتماد به نفستان در روابط مختلف کمک میکند.
بخشش چه تأثیری بر جسم ما میگذارد
شاید باورش سخت باشد اما بخشش برای سلامتی هم مفید است. با تمرین بخشش و انجام آن میتوانید سلامت عمومی بدنتان را تأمین کنید. با توجه به تحقیقات انجام شده در سال 2016، بخشش میتواند سطح استرس را کم کند. همانطور که میدانید کاهش استرس مزایای سلامتی بسیار زیادی مثل کاهش فشار خون، کاهش اضطراب، بهبود خواب و افزایش عزت نفس دارد.
بخشش میتواند تاثیرات مثبتی روی تمام روابط شما، حتی رابطهتان با خودتان، داشته باشد. وقتی دیگران را میبخشید، عصبانیتهای بیدلیل و مکرر را کاهش میدهید که این عصبانیتها میتوانند منجر به مشکلاتی مانند فشار خون بالا، تنش عضلانی، بیماریهای قلبی و تضعیف سیستم ایمنی بدن شوند. بنابراین، بخشش نه تنها باعث آرامش ذهنی میشود، بلکه از بروز مشکلات جسمانی هم جلوگیری میکند.
بخشش شما را آماده آشتی و صلح میکند
لازم است بدانید که میتوانید بدون اینکه دوباره رابطهای با فرد مقابل برقرار کنید، او را ببخشید. حتی ممکن است تصمیم بگیرید که هیچ تماسی با آن شخص نداشته باشید و باز هم بتوانید بخشش را تجربه کنید.
همانطور که قبلاً اشاره کردیم، همه ممکن است اشتباه کنند. بخشیدن یکی از عزیزانتان که به شما آسیب زده، میتواند راهی برای بازسازی رابطه باشد. اگرچه بخشش شاید بلافاصله مشکلات را حل نکند، اما شروعی مثبت برای برداشتن موانع و ایجاد صلح است.
فکر میکنید برای بخشش دیگران آمادهاید
اگر نمیتوانید فوراً کسی را ببخشید، اشکالی ندارد؛ گاهی زمان لازم است تا به آن مرحله برسید. مهمترین اصل در بخشش، صداقت و اصالت در تصمیمگیری است. بخشش اجبار شده هیچ سودی ندارد و در نهایت خواهید دید که هنوز رنج و خشم در درونتان باقی است.
کیم اگل میگوید: «وادار کردن خود به کاری که از صمیم قلب نمیخواهید، باعث ناسازگاری درونی میشود.» با پرسیدن این سوال از خود که «برای چه کسی این کار را انجام میدهم؟» میتوانید بفهمید آیا آماده بخشیدن هستید یا خیر.
بخشش دو دلیل اصلی دارد: یکی شروع شدن یک فرآیند درونی برای رهایی و دیگری تشویق شدن توسط اطرافیان و عزیزان. در نهایت، تصمیم نهایی با خود شماست و فراموش نکنید اگر فقط به خاطر فشار دیگران میبخشید، این بخشش واقعی نیست و ممکن است باعث احساس ناامیدی در شما شود.
آیا برای بخشش با خودتان به نتیجه رسیدهاید
همهی ما بعد از تجربهی بیعدالتی و خیانت نیاز به مدت زمانی داریم تا احساسات سختی که تجربه کردهایم را پردازش و دستهبندی کنیم. زندگی با آن احساسات بسیار دردناک است و وقتی کمی از آنها فاصله بگیریم تازه متوجه واقعیت میشویم.
آیا وقتی به اتفاق پیش آمده فکر میکنید دوست دارید شخص مقابل را مجازات کنید یا میتوانید بپذیرید که عوامل زیادی در پیش آمدن آن موضوع نقش داشته است؟ رسیدن به این واقعیت که افراد آزاردهنده خودشان هم از آن اتفاق درد میکشند میتواند به شما در تصمیمگیری برای بخشیدن کمک کند.
آیا حاضر هستید که کارهای لازم برای بخشش را انجام دهید
شما میتوانید صرفاً بگویید «من تو را میبخشم» و رابطهتان را با آن فرد قطع کنید. با این اقدام، از بار سنگین خشم و درد رهایی یافتهاید و تصمیم گرفتهاید این بار را به دوش نکشید.
این کار نشان میدهد که شما شرایط طرف مقابل را نیز درک کرده و با مهربانی و بخشش با او رفتار کردهاید. به یاد داشته باشید که بخشش تنها آغاز مسیر است و ممکن است با یادآوری خاطرات گذشته دوباره احساس آسیب کنید؛ بنابراین پایداری و استمرار در این راه بسیار اهمیت دارد.
چطور بخشش را شروع کنیم
بعد از اینکه واقعا تصمیم به بخشش گرفتید باید این کار را در 5 مرحله انجام دهید:
1. از احساستان صحبت کنید
قبل از اینکه کسی را ببخشید، لازم است احساسات خود نسبت به آن اتفاق را بهطور کامل بیان کنید. برای این کار باید ابتدا همه احساساتتان، حتی آنهایی که ناخوشایند و دشوار هستند، را قبول کنید.
یکی از راههای موثر، صحبت کردن با فردی مورد اعتماد درباره احساساتتان است؛ لازم نیست حتما جزئیات حادثه را مطرح کنید، فقط کافیست درباره احساسی که تجربه میکنید حرف بزنید. دریافت حمایت عاطفی از این فرد میتواند به روند بهبودی شما کمک بزرگی کند.
این افراد معمولاً پیشتر نیز به شما کمک کردهاند تا از سختیها عبور کنید، پس از آنها در شروع مسیر بهبود احساساتتان یاری بگیرید. اگر نیاز به آرامش و تمرکز دارید، مدیتیشن کنید. یادتان باشد که پذیرش و بخشش زمانبر است، اما تصمیم گرفتن برای شروع این راه، گامی مهم به سوی بهبود است.
2. بخش مثبت ماجرا را هم ببینید
زمانی که با یک حادثه ناراحتکننده روبهرو میشویم، معمولاً فقط مشکلات و جنبههای منفی آن را میبینیم و نمیتوانیم فواید یا درسهایی که ممکن است برای ما به همراه داشته باشد را درک کنیم.
شاید فکر کنید اتفاقات بد هیچ نفعی ندارند، اما بهتر است قبل از اظهار نظر قطعی، چند تجربه ناخوشایند گذشته را مرور کنید و ببینید چگونه این تجربیات به رشد یا تغییر شما کمک کردهاند. با گذشت زمان، دید شما نسبت به آن موقعیتها وسیعتر شده و میتوانید ابعاد مختلف آنها را بهتر بسنجید.
برای مثال، فرض کنید شریک زندگیتان خیانت کرده است. شاید این خیانت هنوز رخ نداده باشد و شما زودتر از وقوع آن متوجه شده باشید. این آگاهی به شما فرصتی میدهد تا واقعیت رابطه را بهتر ببینید و مشکلات آن را با دیدی منطقیتر ارزیابی کنید.
3. اول چیزهای کوچکتر را ببخشید
اگر بخشیدن فردی که آسیب بزرگی به شما زده برایتان سخت است لازم نیست همان لحظه او را ببخشید. به جای اینکه به خودتان سخت بگیرید سعی کنید برای شخص مقابل دلسوزی کنید. انتقام گرفتن طبیعی است اما میتوانید با بخشیدن خود را آسوده کنید.
برای اینکه بخشیدن چنین اتفاق بزرگی برایتان راحت شود میتوانید با اتفاقات روزمره زندگیتان شروع کنید. از اتفاقات و ناراحتیهای کوچک بگذرید و افراد را ببخشید تا این کار روش زندگیتان شود.
4. خودتان را ببخشید
وقتی خودمان را به خاطر یک اتفاق سرزنش میکنیم، در واقع در حال مواجهه با مرحلهای کوچک از فرایند بخشش هستیم. مهربانی با خود و چشمپوشی از خطاهای شخصی، گامی مهم برای آماده شدن در بخشیدن دیگران به شمار میآید.
فراموش نکنید که اگر کسی تصمیم گرفت به شما آسیب بزند، مسئولیت آن به عهده شما نیست. اگر در بخشیدن فردی، به ویژه زمانی که خودتان بیگناه هستید، دچار دشواری هستید، مشاوره با یک روانشناس میتواند راهگشا باشد.
5. حالا ببخشید
وقتی تمام این مراحل را گذراندید و آمادهی بخشیدن شدید، طرف مقابل را ببخشید. به همین راحتی!
چند نکته برای پیشروی در مسیر بخشش
اگر شما نتوانید کسی را واقعا ببخشید ممکن است فرآیند بخشش برایتان با دشواری زیاد پیش برود. ایگل میگوید: «بخشش با شما آغاز میشود و پایان مییابد. شما میتوانید بدون توجه به وضعیت خود با طرف مقابل، او را ببخشید.» برای بخشش نیازی به برقراری ارتباط با شخص دیگر ندارید چون این کار اساسا به نفع شما است. برای اینکه بتوانید مسیر بخشش را راحتتر بگذرانید میتوانید از نکات زیر کمک بگیرید:
1. یک نامه بنویسید
اگر ترجیح میدهید با طرف مقابلتان تماس حضوری نداشته باشید برای ابراز احساساتتان از نامه کمک بگیرید. شما میتواند در نامه تمام احساسات و تجربهتان از آن اتفاق را به شکل کامل شرح دهید و نگران قطع شدن صحبتتان نباشید. شما حق دارید که دلیل ناراحتیتان را بگویید.
2. احساساتتان را با شخص دیگری درمیان بگذارید
ممکن است به شخصی که میخواهید ببخشید دسترسی نداشته باشید. ممکن است محل زندگیاش را عوض کرده باشد یا حتی از دنیا رفته باشد. عدم دسترسی به طرف مقابل میتواند یک مانع بزرگ در مسیر بخشش باشد. در این شرایط میتوانید احساسات و تجربهی خود را با یک شخص مورد اعتماد، که میدانید شرایط را درک میکند، درمیان بگذارید. اگر شخصی را برای این کار پیدا نمیکنید میتوانید از یک درمانگر کمک بگیرید.
3. برنامههای تولید شده توسط محققان بخشش را ببینید
تمرين بخشش دیگران میتواند فرآیندی دشوار و چالشبرانگیز باشد. طبیعی است که در این راه با احساسات و موانع متعددی روبرو شوید، اما نیازی نیست این مسیر را به تنهایی طی کنید. میتوانید از سخنرانیها و کتابهایی که توسط بزرگان معنوی و مربیان زندگی دربارهی قدرت بخشش نوشته شده، کمک بگیرید. این منابع الهامبخش میتوانند انگیزه و دیدگاه تازهای برای ادامهی مسیر در اختیار شما قرار دهند.
4. ادامه بدهید
شما بخشیدهاید اما فراموش نکردهاید، اشکال ندارد. ممکن است خاطرات آن اتفاق تا مدت طولانی در ذهنتان پررنگ باقی بماند اما بخشش به شما این اجازه را میدهد تا رو به جلو حرکت کنید. با تمرکز بر روی چیزهای خوب زندگی و اولویت دادن به مسألهی دلسوزی و همدلی میتواند به بخشش وزن بیشتری بدهد و انگیزهی لازم برای پیشروی را در شما ایجاد کند. همیشه منتظر بازی سرنوشت نباشید، خودتان برای زندگیتان معنا بسازید.
5. هدف اصلی سلامت عاطفی است
بخشش میتواند درسهای ارزشمندی دربارهی همدلی، مهربانی و درک متقابل به شما بیاموزد. زندگی مسیری طولانی است و احتمالش وجود دارد دوباره با موقعیتهای ناعادلانه روبهرو شوید. به یاد داشته باشید سلامت روان همانقدر اهمیت دارد که سلامت جسم و میتواند به شما قدرت مقابله با فشارهای احساسی را بدهد.
اگل میگوید: «نگاه مثبت، انتخابهای آگاهانه، شبکه حمایتی قوی و توانایی عبور از احساسات پیچیده مانند ابزارهایی هستند که هر چه بیشتر در اختیار داشته باشید، زندگیتان متعادلتر و مقاومتر خواهد شد.»
6. برای خوشبخت شدن تلاش کنید
این طبیعی است که دوست داشته باشید کسی که شما را آزار داده مجازات شود.اما حقیقت این است که همیشه این اتفاق پیش نمیآید. بعضی از افراد توانایی تشخیص درد را ندارند. عدهای اشتباهات خود را نمیبینند یا به آنها اهمیت نمیدهند. ممکن است برای کار خود توضیخی ندهند و حتی عذرخواهی هم نکنند.
اگر ناراحتی و کینه را در دل خود نگه دارید فقط به آنها قدرت بیشتری دادهاید. به جای اینکه بگذارید گذشته مانع شما شود، از تجربیات خود در این اتفاقات استفاده کنید تا قدمهای بعدی را با احتیاط بیشتری بردارید. تمرین بخشش و تلاش برای رقم زدن بهترین زندگی، به شما در راه رسیدن به زندگی شاد و آرام کمک میکند.
⏬مقالات پیشنهادی برای شما عزیزان⏬
انواع حملات پانیک چیستدرمان خواب ناآرامحالات مختلف در بیمار دو قطبی
کامل و خوب بود ✅